Ο Γιάννης Στίγκας είναι ένας νέος ποιητής, ο οποίος τον τελευταίο καιρό έκανε αισθητή την παρουσία του, με οκτώ ποιητικές συλλογές σε μια διάρκεια δεκαεννιά χρόνων. Στην συγκεντρωτική έκδοση για την οποία συζητάμε περιλαμβάνονται έξι συλλογές, καθώς μια έβδομη γράφτηκε μαζί με τον επίσης αξιόλογο ποιητή Νικόλα Ευαντινό, ενώ η όγδοη, με τίτλο Sonderkommando, έκανε αυτόνομη πορεία με δύο εκδόσεις, το 2023 και το 2026. Ένας τόμος, ο οποίος αποκαλύπτει για πρώτη φορά, όχι μόνο στα γράμματα αλλά και στην πρόσφατη Ιστορία, τον ρόλο των εβραίων στα κολαστήρια των Ναζί, οι οποίοι είχαν καθήκον να παρακολουθούν και να καταδίδουν τους συμπατριώτες τους αιχμαλώτους, ένας ρόλος που ασφαλώς έμεινε στην αφάνεια για άγνωστους μέχρι στιγμής λόγους. Όταν το 2004 ο Στίγκας εκδίδει το πρώτο του βιβλίο και συνεπώς επισημοποιεί την σχέση του με την ποίηση (αυτός ένας νευρολόγος) μας δίνει το δικαίωμα να παρατηρήσουμε πως ενδιαφέρεται πρώτιστα για την φόρμα, πειραματίζεται χωρίς την παραμικρή ενοχή σε ότι μπορεί να πάρει χρώμα ποιητικό, καλλιεργώντας το σε άπειρες ανατροπές και εικόνες (για όλη την ποιητική δουλειά του Στίγκα θα χρειαζόταν να γράψουμε ένα ολόκληρο βιβλίο μόνο και μόνο με τις εικόνες και τις ανατροπές), έτσι ώστε να καταλήξουμε στο πρώτο συμπέρασμα το οποίο έχει να κάνει με ένα έμπα στην τέχνη, αφύσικα τολμηρό, εξαίσια υπαρκτό, απίθανα θαυμαστό και εν τέλει απίστευτα παιγνιώδες και συναρπαστικό.
Κάτι χορδές
που πάλλουν τα στήθη σου
εσώτατες
κι έτσι απλά χάνομαι
με θανατώνει το ράμφος της μελωδίας
Είναι επειδή
ίδρυσα μια άλλη πατρίδα στο σώμα σου
εγώ ο ανέστιος
με τα λεμόνια του φόβου στα χέρια
με τα κουκούτσια του
Λέξη προς λέξη
έμαθα να υψώνω αυτή την ερήμωση
σε βλέπω για λίγο
με το Θεό μου δοξάρι
(Σελ. 43)
Ο Στίγκας, είναι ένας ποιητής οι οποίος πάτησε στον Καρυωτάκη, τον Ελύτη, τον Ρίτσο, τον Λειβαδίτη, τον Σαχτούρη, τον Καρούζο αλλά και στους Λόρκα, Ρεμπώ, Βερλαίν, Μπωντλαίρ, Μπρετόν και Μαγιακόφσκι (πέρασε δηλαδή από την γενιά του ’30 στους πρώτους μεταπολεμικούς και στον υπερρεαλισμό) με τέτοια ευσυνειδησία, με τέτοια προσήλωση, με τέτοια έκπληξη και για το μέγεθός τους και για την ποιότητα των πονημάτων τους, που (αυτό που καταθέτω δεν είναι εντελώς μια δική μου ερμηνεία αλλά η πραγματικότητα) στέκεται δίπλα τους ως ισότιμος συνομιλητής (είναι αληθινά συγκλονιστικό ένας νέος ποιητής να καταφέρνει να προχωρά το έργο τέτοιων ποιητικών ογκόλιθων αλλά αυτή είναι η αλήθεια). Χωρίς να προσδιορίζεται ως ποιητής σαν μια συνηθισμένη και οριακή παράθεση, χωρίς να στέκεται απλώς αναγνώστης τεράστιων δημιουργών αλλά προσκαλώντας τους στον ιδιωτικό του κόσμο, προσπαθεί και τους αποθηκεύει και τους διερευνά περισσότερο και χωρίς να πειραματίζεται όχι τόσο στο μύθο όσο στη φόρμα (καθώς υπάρχουν ποιήματα τα οποία στερούνται πλήρως νοήματος ενώ αποτελούν λεκτικά κοσμήματα) ο ποιητής Γιάννης Στίγκας γίνεται όχι μόνο για τους νέους αλλά για όλους εμάς τους ενήλικες, σύμβολο ατίθασο σύμβολο αναρχικού κανόνα και πέρα από κάθε αμφισβήτηση κάλεσμα ποιητικής ιδιοφυίας.
ΑΚΡΟΤΑΤΗ ΥΓΕΙΑ ΤΑΚΗ ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ
Όλη νύχτα
προσπαθώντας και προσπαθώντας
να καταπιεί
ένα σφυρί
Πεπεισμένος
ότι αυτό το σφυρί
είναι ολόκληρη η πατρίδα του
(Σελ. 140)
Όσο ο Στίγκας προχωρώντας και διαχειριζόμενος την σκέψη του γράφει όλο και καλύτερα, μπορούμε εδώ νομίζω να παρατηρήσουμε τρεις παραμέτρους οι οποίες και τον χαρακτηρίζουν. Καταρχάς, όλο και συχνότερα μορφοποιεί το υλικό του, του δίνει όψη όλο και περισσότερο προσεγμένη, το εμπλουτίζει με ακόμη περισσότερες εικόνες και ανατροπές (η πεμπτουσία της ποίησης) και τέλος, δίνει ένα τόνο άκρως υπολογίσιμο στο σώμα, το οποίο και ανθίζει και ευωδιάζει σαν ανοιγμένο λουλούδι. Στην συνέχεια επιθυμεί και τα καταφέρνει να απαλλαγεί από τα θηριώδη ονόματα με τα οποία και συνδιαλέγεται γενικώς, βάζοντας γερές προσωπικές βάσεις, διαλογιζόμενος έτι περαιτέρω με γνώμονα όχι πλέον ότι τον εγκάλεσε το παρελθόν αλλά πως θα πορευθεί στο μέλλον, γενικώς προκαλεί μεγίστη εντύπωση με αυτό που κατακτά, με αυτό που δημιουργεί με το δικό του χέρι και όχι μια εγκεφαλική ιδέα ή μια συνδυαστική αρετή. Και τρίτον μια ολόκληρη ποιητική συλλογή που τιτλοφορείται «Βλέπω τον κύβο Ρούμπικ φαγωμένο» είναι αφιερωμένη θα έλεγα στα τοτέμ, όπως για παράδειγμα Κύκλωπας, Δράκουλας, Μέδουσα, Φρανκενστάιν, Μινώταυρος, Γοργόνα, Σειρήνα, Μονόκερος, Σφίγγα, Κέρβερος κοκ. Όλη η συγκεκριμένη ποιητική συλλογή ξαναφέρνει μια ισορροπημένη και φυσιολογική εκδοχή παρά το είδος του τοτέμ, κινούμενη στα όρια ιστορίας και παραμυθίας, προαναγγέλλει την ύπαρξη πολύστιχων αναλυτικών και πιο αναφορικών ποιητικών φαινομένων και τέλος σε συνάφεια με το υπόλοιπο έργο αποτελεί μια δραματική και τραγική διαδικασία, μια δρομολογημένη σκληρή και πειστική αναδίπλωση.
ΤΙ ΔΙΑΟΛΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟΥΤΟ;
Τώρα κρατάω σταυρό
και με τα δυο μου χέρια
Ακολουθούσα τα καμένα σπίρτα.
Έχω τροχίσει από τα πριν.
Έχω απαυτώσει εννιά καημούς.
Έχω πολύ πυκνά μαλλιά.
Και τέλεια μνήμη.
(Σελ. 211)
Κλείνοντας το σύντομο αυτό σημείωμα για την ποίηση του Γιάννη Στίγκα, θέλω να είμαι απολύτως ειλικρινής. Στις μέρες μας τα τελευταία είκοσι με εικοσιπέντε χρόνια δηλαδή, πολλοί νέοι ποιητές έχουν δώσει ψαγμένα βιβλία, πολύ προσεγμένα ποιητικά, πολύ αξιόλογα δείγματα τα οποία όχι μόνο δεν μένουν στο ταλέντο (το όποιο υπάρχει) αλλά υλοποιούμενα και με σκληρή δουλειά. Προσωπικά διαβάζοντας τέτοιες συλλογές αισθάνομαι υπερήφανος γιατί έρχονται νέοι άνθρωποι να βάλουν το λιθαράκι τους στο μεγάλο οικοδόμημα της ποίησης, που εδώ στην χώρα μας κυριολεκτικώς άρχισε να κατασκευάζεται από την αρχαιότητα. Στον Στίγκα όμως τα πράγματα είναι σαφώς πιο περίπλοκα, αφού χωρίς περιστροφές αλλά και ακραίες εκφράσεις, μπορούμε άνετα να υπερασπιστούμε το έργο του, το οποίο είναι ισότιμο (ισοϋψές και εξελίξιμο ακόμη) με το έργο σπουδαίων δημιουργών, τόσο στον τόπο μας όσο και διεθνώς. Άρα (για να καταλήξουμε σε ένα δεύτερο και τελικό συμπέρασμα) διαβάζουμε τον Στίγκα ως ένα πολύ ώριμο ποιητή, ο οποίος μας αποδεικνύει σε κάθε του βήμα πως η αξία της συγκεκριμένης τέχνης του λόγου είναι πολύ βαριά για αδύναμους ώμους, ότι μας συγκινεί και μας ευαισθητοποιεί ακόμη και στις λεπτομέρειες, ότι θα μας ακολουθεί σε χρόνο τέτοιο που η μνήμη μπορεί να αποθηκεύσει και ότι παράλληλα χρειάζεται την δική μας ώθηση προκειμένου να γίνει γνωστή σε όσους εραστές της ποίησης έχουν απομείνει. Προμηθευόμαστε λοιπόν την συλλογή του Στίγκα για να γευτούμε (αν δεν το έχουμε κάνει έως σήμερα) ένα ποιητή που θα γεμίσει τις ώρες της ανάγνωσης με ωφελιμότητα και μέθεξη, με επιμονή και ένταση.
Χρίστος Παπαγεωργίου