Με θαμπωμένα μάτια ο άνθρωπος μπροστά στα θαύματα του κόσμου
ένα τελευταίο σ’ αγαπώ του αθώου μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα
απουσία
πόσο πολύ θα ήθελα
να ήσουν απόψε εδώ
δίπλα μου να κάθεσαι
ή έστω απέναντι στον καναπέ
ακόμη κι αν δεν μου μιλάς
η παρουσία σου και μόνο
θα γεμίζει το άδειο σπίτι
τα μάτια σου θα με φωτίζουν
απαλά θα με χαϊδεύουν
πόσο πολύ θα ήθελα
να ήσουν απόψε εδώ
ν’ αρχίσω πάλι ν’ ανασαίνω
και να χτυπάει η καρδιά μου
Δεύτερη ποιητική συλλογή του Τόλη Νικηφόρου (14.11.1938) με ποιήματα για την επί 60ετία σύντροφό του Σοφία Αναστασιάδου-Νικηφόρου (15.8.1936-7.1.2026) που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή. Θα ακολουθήσει τον προσεχή Σεπτέμβριο και το ποιήματα για τη Σοφία 3, ολοκληρώνοντας την τριλογία αγάπης. Πλήθος τα ποιήματα, καθώς και όλα τα βιβλία του είναι αφιερωμένα στη Σοφία και στον γιο τους Νίκο, στη διάρκεια της μακράς ποιητικής διαδρομής του Τόλη Νικηφόρου.
«Για μένα όμως δεν έφυγες, θα βρίσκεσαι μέσα σε κάθε βιβλίο μου, μέσα σε κάθε δάκρυ ή χαμόγελο μου. Αγάπη της ζωής μου, θα σε κρατάω στην αγκαλιά μου για πάντα,. Μετά το βιβλίο μου Ποιήματα για τη Σοφία (επιλογή 1966-2024) Σεπτέμβριος 2024 και το παρόν Μαζί σου και στο πουθενά, Ποιήματα για τη Σοφία, 2, θα ακολουθήσει τον Σεπτέμβριο του 2026 και ένα 3ο βιβλίο με Ποιήματα για τη Σοφία», σημειώνει στον αποχαιρετισμό του ο ποιητής αφιερώνοντάς της το ποίημά του «μαζί σου και στο πουθενά» από την πρόσφατη έκδοση: δύο και τρεις φορές και πέντε/ κοιτάζω δίπλα μου τον καναπέ/ τη γωνιά όπου πάντοτε καθόσουν/ αλλά εσύ δεν είσαι εκεί// γυρίζω όλους του χώρους/ και τα μπαλκόνια ακόμη/ αλλά δεν είσαι ούτε εκεί/ δεν είσαι πουθενά// βρίσκω ένα ρούχο σου/ και το αγγίζω, το αγκαλιάζω/ και κλαίω απελπισμένα/ και θέλω να χαθώ κι εγώ/ καλύτερα μαζί σου και στο πουθενά
Η Σοφία Αναστασιάδου-Νικηφόρου γεννήθηκε το 1936 στη Μεγάλη Βρύση του Κιλκίς. Η μητέρα της Τάνια (Τατιάνα) Αναστασιάδου ήταν υπεύθυνη της Ταξιαρχίας Γυναικών στο Αντάρτικο και ο πατέρας της Κόλιας (Νικόλας) Αναστασιάδης ήταν υπεύθυνος του κομματικού μηχανισμού. Εννιάχρονη η Σοφία και μηνών ο αδελφός της Θοδωρής αποχωρίστηκαν από τους γονείς τους καθώς οι τελευταίοι με τη λήξη του Εμφυλίου πολέμου εγκαταστάθηκαν στο Πιτέστι της Ρουμανίας, ως πολιτικοί πρόσφυγες, όπου απέκτησαν άλλα δυο παιδιά την Νάντια και τον Φίλια. Η Σοφία σπούδασε εργαζόμενη και αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του ΑΠΘ. Προκειμένου να συναντά τους γονείς και τ’ αδέρφια της δούλευε για χρόνια στο ταξιδιωτικό γραφείο «Αρίων» της Θεσσαλονίκης που οργάνωνε εκδρομές στα Βαλκάνια. 28 Ιουλίου του 1966 συνδέθηκε με τον Τόλη Νικηφόρου (η αληθινή αγάπη με υπερβαίνει/ χαμογελώντας παραδέχτηκε ο χρόνος) κι έφυγαν αρχικά στην Αθήνα όπου έστησαν ένα μεταφραστικό γραφείο στην οδό Βουλής, και παράλληλα έκανε έρευνες για λογαριασμό της ICAP, και στη συνέχεια στο Λονδίνο όπου έζησαν για χρόνια. Στην ελληνική εκκλησία του Λονδίνου έγινε και ο γάμος τους. Με την επιστροφή τους στη Θεσσαλονίκη ολοκλήρωσε την άσκηση και ξεκίνησε ως δικηγόρος παρά Πρωτοδίκαις στη Θεσσαλονίκη. (βαδίσαμε πάντα/ ο ένας κρατώντας το χέρι του άλλου/ μαζί γελώντας με κάθε χαρά/ πενθώντας σε κάθε θλίψη/ κάναμε πολλά ταξίδια/ αλλάξαμε πολλά σπίτια/ στην πατρίδα και στην ξενιτιά/ θρηνήσαμε πάνω από τάφους/ φτάσαμε ως το χείλος του γκρεμού// διαβάσαμε είδαμε και μάθαμε/ όλα σχεδόν τα ζήσαμε/ αγωνιστήκαμε για το δίκαιο/ ίσως μάταια όμως με την ψυχή μας/ μεγαλώσαμε ένα παιδί/ άνδρα σωστό και καθαρό/ γεράσαμε μαζί πάντα με την αγάπη/ στα λόγια και στην πράξη [ ] αξίζει και μαζί να φύγουμε, γράφει ο Τ. Ν. στο «η περιπέτεια της ζωής).
Το 1976 επαναπατρίστηκε η οικογένειά της στη Θεσσαλονίκη. Διετέλεσε επί σειρά ετών Α’ Αντιπρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης. Με σημαντικό επιστημονικό έργο. Βλ. Συλλογικές εκδόσεις Δέκα χρόνια εφαρμογής του νέου δικαίου της υιοθεσίας (Ν. 2447/1996), εκδ. Σάκκουλας 2006, Σύμφωνο συμβίωσης και μεταρρυθμίσεις στο οικογενειακό δίκαιο (Ν. 3719/2008), εκδ. Σάκκουλας 2009, Ζητήματα από την εφαρμογή του ν. 2447/1996 στην πράξη, εκδ. Εταιρεία Νομικών Βορείου Ελλάδος, κ.ά. Μετά τη συνταξιοδότησή της εξελέγη επίτιμη Α’ Αντιπρόεδρος του Δ.Σ.Θ. Από τα μαθητικά της χρόνια η Σοφία Αναστασιάδου-Νικηφόρου είχε λογοτεχνικές ανησυχίες ασχολούμενη με ποίηση και πεζογραφία, ένα μάλιστα διήγημά της τιμήθηκε με το Α’ Βραβείο και χρηματικό έπαθλο 4.000 δρχ. στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό «Με τα φτερά της ΤΑΕ» που προκήρυξε η Αεροπορική Εταιρία της Εποχής. Απέκτησαν ένα γιο, τον Νίκο. Έφυγε από τη ζωή την Τετάρτη 7.1.2026. Η τελετή της αποτέφρωσης (κοινή επιθυμία τού Τόλη και της Σοφίας) έγινε το μεσημέρι της Παρασκευής 9.1.2026 στη Θεσσαλονίκη. «Μα φυσικά αφού μου χαμογέλασες, σήμερα το πρωί, έπιασα μολύβι και χαρτί/ για να σου γράψω αυτό το ποίημα, συνεχίζει τη συνομιλία τους, έφηβοι ξανά (βλ. «ανθίζει η καρδιά»), ο Τόλης Νικηφόρου στο «μα φυσικά».
«Στην καρότσα επιταγμένου φορτηγού [ ] συνταξιδιώτης ο Τόλης [ ] γράφει ποιήματα για τη Σοφία», τους αφιερώνει στο πρόσφατο ποιητικό Τα χειρόγραφα μιας χαμένης συνειδητότητας, (εκδ. Μανδραγόρας, 2025) ο Βασίλης Φαϊτάς.
Ένα χαμόγελο με το δικό της φως και γράφει όλο γράφει λέξεις κι άλλες λέξεις, σελίδες και ολόκληρα βιβλία που κρύβουν ερωτήματα και δίνουν απαντήσεις μόνος στο τραπέζι με τα πιάτα/ στον καναπέ με την τηλεόραση/ στο κρεβάτι με τον εαυτό μου// μόνος με τα βιβλία στα ράφια/ με το βουβό τηλέφωνο δίπλα/ με τους πολλούς στο διαδίκτυο («μοναξιά). Εκείνες τις ώρες συνθέτει «το τελευταίο σ’ αγαπώ»: το πλοίο βυθίζεται/ χωρίς ν’ ακούγεται/ ούτε ένας ήχος στον ορίζοντα/ χωρίς να ανθίζει/ ούτε ένα φως στον ουρανό// στον ναυαγό απομένει/ μια λέξη ή δύο/ στην ερημιά του κόσμου/ κάτι σαν λύτρωση/ ή επίκληση/ κάτι σαν προσευχή// το τελευταίο σ’ αγαπώ.
Τόλης Νικηφόρου, «μαζί σου και στο πουθενά», ποιήματα για τη Σοφία, 2, Σύγχρονη Ελληνική Ποίηση, εκδ. Μανδραγόρας, Αθήνα Μάρτιος 2026, αριθμ έκδοσης 442, σελ. 48, ISBN 978-960-592-224-5, τιμή 10,60 ευρώ